Cmentarz Stare Powązki w Warszawie jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci narodowej. To zabytkowa nekropolia, będąca świadectwem historii Polski oraz miejscem spoczynku wielu osób zasłużonych dla życia publicznego, politycznego, gospodarczego i społecznego kraju.
Wśród pochowanych na Starych Powązkach znajdują się również premierzy, ministrowie oraz członkowie rządów II Rzeczypospolitej. Ich groby stanowią ważny element dziedzictwa narodowego
i przypominają o osobach, które poprzez swoją działalność publiczną współtworzyły polską państwowość oraz służyły krajowi w różnych okresach jego historii.
Miejsca pochówku osób pełniących najwyższe funkcje państwowe wymagają odpowiedniej troski
i opieki konserwatorskiej. Zachowanie ich w należytym stanie jest wyrazem szacunku dla historii, pamięci o zasłużonych postaciach oraz dla dziedzictwa, które współtworzą.
W 2022 roku nasza firma, na zlecenie Fundacji Stare Powązki, zrealizowała projekt obejmujący przeprowadzenie prac konserwatorskich przy grobach 52 ministrów II Rzeczypospolitej. Prace polegały na konserwacji istniejących pomników oraz wymianie zniszczonych elementów na nowe, wykonane
w technice i materiale odpowiadającym oryginałowi.
Nagrobki objęte projektem zostały poddane konserwacji, której celem było usunięcie czynników niszczących, poprawa ich stanu zachowania oraz zabezpieczenie kamienia przed dalszą degradacją.
Głównymi czynnikami wpływającymi negatywnie na stan nagrobków były warunki atmosferyczne oraz specyfika otoczenia cmentarnego, w tym zacienienie wśród drzew, oddziaływanie wody deszczowej, zamarzanie wilgoci w porach kamienia, zaleganie liści i ziemi, odbarwienia powierzchni oraz rozwój mchów, porostów i innych mikroorganizmów zatrzymujących wilgoć. Prace konserwatorskie koncentrowały się na usunięciu tych czynników oraz poprawie odporności materiału na ich dalsze oddziaływanie.
Zrealizowany zakres prac obejmował m.in.:
– oczyszczenie powierzchni kamienia, usunięcie luźnych zanieczyszczeń, liści, ziemi, mchów i porostów;
– usunięcie chwastów rosnących w bezpośrednim otoczeniu kamienia;
– dezynfekcję preparatem biobójczym;
– wyprostowanie przechylonych elementów;
– wzmocnienie strukturalne kamienia porowatego, jeśli jego osłabienie tego wymagało;
– wypełnienie ubytków oraz zamknięcie rys i szczelin, jeśli stanowiły zagrożenie zatrzymywania się
w nich wody i śniegu lub wnikania wody w strukturę kamienia;
– dobór metod naprawczych w zależności od miejsca i rodzaju uszkodzenia, w tym flekowanie lub kitowanie odpowiednimi zaprawami;
– wypełnienie ubytków spoin;
– hydrofobizację powierzchni;
w przypadku elementów metalowych: wypiaskowanie, usunięcie ognisk korozji, zabezpieczenie powłoką antykorozyjną oraz pomalowanie powierzchni farbą alkidową.
Do realizacji prac wykorzystano preparaty chemiczne oraz materiały o wysokiej, sprawdzonej jakości. W przypadku konieczności zastosowania zamienników dobierano środki o równoważnych właściwościach.
W wyniku przeprowadzonych prac zatrzymano procesy niszczące kamień, poprawiono stan zachowania nagrobków oraz przywrócono im godny wygląd, należny miejscom pamięci osób zasłużonych dla historii Rzeczypospolitej.
